👑 राजा नेहमी राजा असतो ! 👑

 पु.ल. देशपांडे यांच्या 'वार्‍यावरची वरात' मधल्या साक्ष देणार्‍या म्हादबाच्या तोंडी एक वाक्य आहे :

"मला सांगा, 'रावणानं रामाची बायको पळवलीआणि रामानं रावणाची दहा मुंडकी खापलून आपल्या बायलेला परत आणली... 'एवढ्यात सपलं का रामायण? "

विराटच्या बाबतीत सांगायचं तर अगदी असंच म्हणावं लागेल!

विराट प्रेम कोहली...
हे वादळच असं आहे की त्याला असं शब्दांत कोंडता,बांधता येणार नाहीच, पण आज विराटचा वाढदिवस आहे, म्हणून त्यानिमित्ताने हा लेख ...

तो प्रथम दिसला तो अन्डर 19 संघात, मला वाटतं क्वालालंपूरमध्ये भरलेल्या वर्ल्ड कपमध्ये. थोडासा गुबगुबीत, मध्यम उंचीचा, 'बॅड-बॉय' टाइप लुक आणि वागणं असलेला हा विराट नाही म्हटलं तरी एकाच वेळी मनात भरला आणि डोळ्यांतही! काहीतरी वेगळं आहे एवढं कळलं पण त्यावेळी सौरभ गांगुलीचा शर्टवाला किस्सा सोडला तर इतका आक्रमक आणि अतरंगीपणा आपल्याला नवीनच होता. 2008मध्ये श्रीलंका दौर्‍यात त्याला संधी मिळाली खरी पण साधारणपणे 2009 पासून त्याची कारकीर्द खर्‍या अर्थाने सुरू झाली.

दिल्लीतील एका पंजाबी कुटुंबात जन्मलेल्या विराट कोहलीला लहानपणापासूनच क्रिकेटची आवड होती आणि वडील प्रेम कोहली यांनी वेळ न दवडता त्याला पश्चिम क्रिकेट अकादमीमध्ये दाखल केलं. तिथून वेगवेगळ्या स्पर्धांमध्ये खेळता खेळता अन्डर 17 आणि मग अन्डर 19 मध्ये त्याची निवड झाली. या दरम्यान त्याने आपली छाप सोडणं सुरू केलंच होतं. 2008मधील U19 वर्ल्डकपमध्ये त्याने विजयी भारतीय संघाचं नेतृत्व तर केलंचं शिवाय सर्वाधिक धावा करणार्‍यांच्या यादीत तो पहिल्या तीनमध्ये होता. कोहली भारतीय राष्ट्रीय संघाचं फक्त दार ठोठावत नव्हता तर धडक मारत होता असं म्हटल्यास वावगं ठरणार नाही.
कोहली भारतीय संघात आला, त्याने आपल्या खेळीने सर्वांना प्रभावित करणं सुरू केलं पण खरी मजा आली ती त्याच्या 2012मधील होबार्ट इथल्या अविश्वसनीय आणि अफलातून खेळीने ! भारताला 40 षटकांत 321 धावा करायच्या होत्या. तिरंगी मालिकेत फायनलला पोहचण्यासाठी हा सामना जिंकणं फार आवश्यक होतं, पण लक्ष्य सोपं नव्हतं. सचिन-सेहवाग यांनी सुरुवात चांगली करून दिली खरी पण ते लवकरच तंबूतही परतले. गंभीरही मध्ये रन आऊट झाला. इथून कोहलीने किंग होण्याची सूत्रं हाती घेतली! केवळ 86 चेंडूंत 133 धावा त्याने अक्षरश: ठोकल्या ! प्रसाद कुणाला दिला? आपल्या फॉर्मच्या सुवर्णकाळात असणार्‍या, यॉर्कर स्पेशलिस्ट श्रीलंकन ग्रेट लसिथ मलिंगाला !

आपण भारतीय लोक श्रद्धाळू आहोत आणि क्रिकेट हा भारतात एक धर्म आहे. त्यामुळे आपल्या समाजाला कायम एक सुपरहीरो हवा असतो. कठीण प्रसंगातून बाहेर काढणारा, लढवय्या आणि विश्वासू. एकहाती सामना फिरवणारा. कोहलीमध्ये हे सारे गुण होते. ‘दहावी/बारावीनंतर काय?’ या प्रश्नाइतकाच ‘सचिननंतर कोण?’ हा प्रश्न तेव्हा जणू क्रिकेटप्रेमी लोकांच्या जीवनमरणाचा प्रश्न झाला होता! गॉड ऑफ क्रिकेटनंतर त्याची जागा घेणं सोपं तर नव्हतंच. म्हणून तो गॉड बनला नाही, किंग बनला ! या मॅचविनिंग, करियरडीफायनिंग खेळीने त्याचा दहशत जगभर पोहचवली आणि तो झाला :

‘द किंग कोहली!’

सन 2016 ते 2018 हा त्याच्यासाठी स्वप्नवत काळ ठरला. त्यातही 2016 साल त्याच्यासाठी खास ठरलं भारतीय कसोटी संघाचा कप्तान म्हणून त्याने तीन सलग कसोटी मालिका जिंकल्या. वर्षभरात जवळपास अडीच हजार धावा केल्या !. त्याच्या बॅटिंगचं वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची बॅट कसोटीतही बोलायची, वनडे आणि टी20तही बोलायची, बोलते! टी20 सारख्या झटपट, मारझोडीच्या प्रकारातही तो तंत्रशुद्ध फलंदाजी करतो, टेक्निकल शॉटस खेळतो आणि तरीही त्याची सरासरी 50 व स्ट्राईक रेट 130 – 140 च्या आसपास असतो ! तो सुसाट सुटला होता. अगदी युसेन बोल्टच्या स्पीडने! आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये एकूण 70 शतकं ठोकणारा कोहली आता सचिन तेंडुलकरच्या शतकांचा विक्रम लवकरच मोडणार अशी चिन्हं दिसू लागली, पण ...

मोठेपणा उगाच मिळत नाही आणि टिकतही नाही, त्यासाठी कठोर परीक्षा द्यावी लागते. कोहली त्याला अपवाद कसा ठरेल? मेहनत शब्दाचं दुसरं नाव विराट आहे, असं म्हटलं तर ते चूक वाटू नये इतकी मेहनत घेणार्‍या कोहलीला अनेक कठीण प्रसंगांना सामोरं जावं लागलं. त्याची पत्नी अभिनेत्री अनुष्का शर्मा हिच्यावर नको नको ट्य शब्दात टीका करत चाहत्यांनी कोहलीच्या छोट्याशा अपयशालादेखील तिला कारणीभूत ठरवलं. त्याला तो धीराने सामोरा गेला. अनुष्कानेही विराटला खंबीर साथ दिली. विशेषत: 2019 ते 2021 ही दोन वर्षं. या काळात कोहलीच्या धावांचा ओघ आटला. खरं तर फक्त शतकं होत नव्हती, तरीही आपण एकदा एखाद्याला उच्चपदी बसवलं की त्याला चुका करण्याची सवलत देतच नाही. तो माणूस आहे हे विसरून त्याच्यावर टीका सुरू झाली. नवनिर्वाचित बीसीसीआय अध्यक्ष सौरव गांगुली आणि त्याच्यामध्ये बेबनाव झाला, त्याचं कर्णधारपद गेलं. पण...

लहरों से डर कर नौका पार नहीं होती
कोशिश करनेवालों की हार नहीं होती ...

कोहली लढवय्या आहे. महान खेळाडू आहे. जिद्द आणि मेहनत ही त्याची जमेची बाजू आहे. तो लवकरच उसळणार आहे, घोंघावणार आहे याची त्याला आतून खात्री होती. त्याने प्रयत्न सुरू ठेवले आणि तो आला आणि आशिया कपमध्ये जगाला त्याने पुन्हा त्याच्या दबंग स्टाइलमध्ये डोळे वटारून बॅट उगारून सांगितलं ...

‘अनंत अमुचि ध्येयासक्ती अनंत अन आशा
किनारा तुला पामराला .... !’

मोठ्या खेळाडूंचं एक लक्षण असतं, त्यांना फॉर्ममध्ये परत येण्यासाठी एखादी खेळी पुरते आणि तशीच टी कोहलीला पुरली. आशिया कपमधलं त्याचं 71वं शतक झळकलं! तेही दिमाखात. कोहलीच्या बॅटिंगचं अजून एक आणि महत्त्वाचं वैशिष्ट्य म्हणजे तो एकदा फॉर्म गवसला की तो सोडत नाही. शेवटपर्यंत खेळतो, खेळी मोठी करतो. हीच गोष्ट त्याला ‘चेसमास्टर’ ही उपाधी देण्यास आपल्याला बाध्य करते. टी20चाच विचार केलं तर आतापर्यंत तो नाबाद असलेल्या 18 पैकी 18 वेळा भारत जिंकला आहे!

पदार्पण ते आजचा कोहली या दरम्यान रूपापासून स्वरूपापर्यन्तचं कोहलीचं झालेलं परिवर्तन उल्लेखनीय आहे. आधी उद्धट, बॅड-बॉय वाटणारा कोहली आता शांत झालाय. आता तो फक्त मैदानावर क्रिकेटपुरता आक्रमक असतो. ऑफ द फील्ड कितीतरी नवोदितांना तो मार्गदर्शन करतो. मग तो एमआयचा ईशान किशन असो की बांग्लादेशचा लिटन दास. अधिक मॅच्युअर झालेला कोहली प्रतिस्पर्धी संघांसाठी मात्र अधिक डेंजरस ठरतोय. 2022च्या या विश्वचषकात त्याने 220 च्या सरासरीने फक्त 4 सामन्यात 3 अर् शतकांसह 220 धावा लुटल्या आहेत आणि अजूनही लयलूट करण्याचा त्याचा इरादा आहे.

रामाचा वनवास 14 वर्षांचा होता, कोहलीचा दोन वर्षांचा! यादरम्यान घडलेलं रामायण मनात ठेवून आता तो दिग्विजयासाठी निघाला आहे. कसोटी क्रिकेटवर मनापासून प्रेम करणार्‍या आणि झटपट क्रिकेटमध्येही आपला ठसा उमटवणार्‍या विराटचा वारू सध्यातरी रोखणं कठीण आहे असं दिसतंय. सातत्याचं दुसरं नाव असलेली कोहलीची बॅट जणू आता पुन्हा एकदा सर्वांना ओरडून ओरडून सांगतेय ...

इतक्यात ताकदीची घेऊ नका परीक्षा
इथल्या रणांगणांना नाही सराव माझा !

( शेर : अनिल आठलेकर )

Happy Birthday King !